Grondstoffenprijzen zetten circulaire economie onder druk

De markt van afval- c.q. de markt van secundaire grondstoffen is in 2015 tamelijk onder druk komen te staan. Daarbij gaat het zowel om de afzet van grondstoffen als om de opstart van nieuwe kansen en kringlopen. Vanzelfsprekend zijn er meerdere factoren aan te wijzen, maar een belangrijke reden is de daling van de prijzen van natuurlijke en fossiele grondstoffen en energie.

In combinatie met het gebrek aan politieke daadkracht op landelijk en Europees niveau wordt de ontwikkeling van de circulaire economie zo nog even afgeremd. Tegen de achtergrond van de verduurzaming van onze planeet is dat zeer ongunstig: het verbruik van natuurlijke grond- en hulpstoffen gaat namelijk onverminderd door.

Afvalmarkt transformeert naar nichemarkt

De afvalmarkt in algemene zin– in termen van aanbod en over- of ondercapaciteit van verwerking – staat niet op zich. Deze maakt steeds meer deel uit van de (internationale) grondstoffenmarkt; de economische dynamiek in deze laatste markt heeft ook invloed op hoe met afval kan worden omgegaan. Een van de effecten van het streven naar terugwinning is dat de afvalmarkt zich in hoog tempo ontwikkelt naar meerdere deel- en nichemarkten, die elk hun eigen economie hebben.

SUEZ heeft nadrukkelijk voor een aantal deelmarkten gekozen: naast brandbaar restafval zijn dat kunststof, hout, glas, papier en gevaarlijk afval. Deelstromen als textiel, organisch afval en metalen nemen in onze onderneming een minder prominente positie in.

Uit de stakeholderdialoog in 2015 bleek dat opdrachtgevers behoefte hebben aan informatie over welke stromen bij hen ontstaan, en op welke wijze deze worden verwerkt of worden teruggebracht in de kringloop. Van SUEZ wordt deze informatie verwacht. SUEZ werkt hier hard aan: zie de materialiteitsanalyse.

Gevaarlijk afval, hout en plastics

Met name in de markt voor hout, verschillende plastic stromen en gevaarlijk afval stond de afzet onder druk als gevolg van de genoemde prijsontwikkeling, aanvoer uit internationale markten en soms het (nog) ontbreken van capaciteit, of juist het beschikbaar komen ervan (voorbeeld: de geplande bio-energiecentrales in het Verenigd Koninkrijk).

Gevaarlijk afval

Er is een trend zichtbaar waarbij de toepassing van gevaarlijk afval wordt verdreven voor goedkopere, virgin stromen (oorspronkelijk materiaal). Een concreet voorbeeld betreft de middel- en hoogcalorische vloeistoffen uit het gevaarlijk afval-segment, die wij aan industrieën leveren en in de loop van 2015 werden verdrongen door oliehoudend afval en het goedkopere steenkool. Opmerkelijk genoeg zijn er ook wijzigingen in regelgeving vanuit de overheid (Landelijk Afvalstoffen Plan) waardoor oliën die eerder konden worden gerecycled, nu moeten worden verbrand.

Vermeldenswaard is de ontwikkeling van het concept Resolve.

Voorbeelden van gesloten kringlopen bij gevaarlijk afval:

  • Op onze vestiging Almelo krijgt SUEZ Treatment rechtstreeks oplosmiddelen ter destillatie aangeboden vanuit de chemische en pharmaceutische industrie. Deze worden na destillatie retour geleverd aan de klant, of door SUEZ opnieuw op de markt gezet. In 2015 is uit ongeveer 12 kton aangeleverd materiaal circa 9 kton nieuw product gegenereerd (via het destillatieproces). Ook de residuen worden zo goed mogelijk herbenut, dit door deze op te werken tot secundaire brandstof. Dit laatste product is ondersteunend in draaitrommelovens over gewasbeschermingsmiddelen en laboratoriumchemicaliën.
  • In 2015 verzamelden we circa 650 ton loodaccu’s vanuit garagebedrijven. Via een opwerkingsbedrijf worden deze in verschillende fracties gescheiden. Het gaat om circa 65% lood (bestemd voor loodsmelters), circa 10% kunststof (voor kunststof recycling) en 13% loodpasta (voor de metalurgische industrie). De 12% accuzuur (verdund zwavelzuur) wordt met kalkmelk omgezet tot gips. Het waterdeel (70% van het zwavelzuur) wordt gezuiverd en schoon geloosd op het oppervlaktewater.
  • Suez heeft in 2015 2.000 ton zwavelzuur ingezameld uit de chemische industrie. Hiervan wordt 600 ton verwerkt als eindproduct in de vloeibare kunstmestindustrie, 1.200 ton als gips voor gipsplaten, 160 ton voor hernieuwd oleum en 40 ton als grondstof in de kunstmestindustrie.

Hout

In de markt voor hout deden zich verschillende ontwikkelingen voor. In de eigen regio is meer gesorteerd hout beschikbaar terwijl ook uit Groot-Brittannië een stroom op gang kwam. Deze laatste stroom zal op termijn lokaal worden afgebogen naar bio-energiecentrales die nu in aanbouw zijn. Als het gaat om toepassing van secundair A- en B-hout is sprake van een steeds kritischere benadering door producenten, zoals in de spaanplaatindustrie. Dat stelt meer eisen aan onze inzet om op specificatie aan te leveren.

Plastics

De situatie in de secundaire kunststofmarkt ontwikkelde zich, mede als gevolg van de gedaalde olieprijs, zorgwekkend, zeker in het licht van onze investeringen in de kunststoffabriek QCP (Quality Circular Polymers) waar we een deel van de stromen uit onze sorteerinstallatie in Rotterdam aanleveren. Deze fabriek is in 2015 in bedrijf gekomen en heeft als doel een secundaire grondstof te maken dat niet van virgin is te onderscheiden.

Kunststofkringloop bedrijvenmarkt:

  • SUEZ zamelde in 2015 8.000 ton harde en 9.500 ton zachte kunststoffen (folie) in. 
  • De zachte soorten worden apart gehouden en direct geleverd aan afnemers voor verwerking tot nieuw product.
  • De harde soorten worden grof gesorteerd en vermalen tot kleine deeltjes. Het maalgoed wordt in enkele zuiveringsstappen opgezet tot korrels van een constant formaat, op specificatie gebracht met kleur- en vulstoffen, en tot homogene korrels verwerkt: nieuwe grondstof voor plastic producten.
  • Dit regranulaat wordt bijvoorbeeld gebruikt voor auto-onderdelen, verpakkingen, textiel en bloempotten.

Papier en glas

In de markt voor oudpapier doen de ontwikkelingen zich meer op langere termijn voor. Zo is zichtbaar dat oudpapier-verwerkers/-producten zelf de markt betreden om volumes aan zich te binden, een direct gevolg van hun toegenomen capaciteit. En terwijl de papiermarkt krimpt, neemt de behoefte aan verpakkingsmateraal (papier en karton) toe.
De markt voor secundair glas is een stabiele markt; de vraag blijft onverminderd, de kwaliteit van het gerecyclede materiaal is hoog. Dat geldt in het bijzonder voor onze installatie High5 in België, die als enige in de Benelux uit een gemixte input geautomatiseerd meerdere kleuren kan selecteren en op specificatie kan aanleveren.

Vóór in de keten

Natuurlijk is er ook sprake van dynamiek aan de voorzijde van de keten; daar waar afval in huishoudens en bedrijven/instellingen vrijkomt. Een opmerkelijke ontwikkeling is het aantal private opdrachtgevers groeit dat echt aan de slag wil met duurzaam grondstoffenmanagement. De bereidheid om met elkaar samen te werken én elkaar uit te dagen, is groot, en als gevolg daarvan worden interessante successen geboekt. Onze opdracht voor Luchthaven Schiphol is daar een goed voorbeeld van, en er zijn er meer.

Energie-uit-afval

In de keten van energie-uit-afval, voornamelijk via de afvalenergiecentrales, ontwikkelt de Europese markt zich rond de Nederlandse installaties op een bijzondere manier. Vanwege de import van brandbaar afval uit Groot-Brittannië en enkele andere Europese landen is de vollast gegarandeerd en er is sprake is van een zekere balans tussen vraag en aanbod. Omdat er zo vanuit de AEC’s minder aan brandbaar afval ‘getrokken’ wordt, kan er een extra stimulans uitgaan naar (nog) betere recycling.

Beleid

Elders in dit jaarverslag wordt al gerefereerd aan de invloed vanuit overheidsbeleid. Het is op zijn plaats om ook hier te duiden dat de circulaire economie onvoldoende stimulansen krijgt vanuit de rijks- en de Europese overheid. Zowel in het kader van regelgeving als end-of-waste-criteria, als vanwege de verplichting (of stimulans) om secundaire grondstoffen te behouden en/of toe te passen, vertonen deze overheden minder besef van urgentie als zou kunnen.

Delen:
FacebookTwitterLinkedInWhatsApp

Gerelateerde artikelen